บทความแนะนำ — April 20, 2013 at 2:59 PM

ความพิศวงของหินเดินได้

by

ปรากฏการณ์หินเดินได้คือสิ่งที่น่าสนใจของอุทยานแห่งชาติเดท วัลลี่ย์ (Death Valley National Park) เนื่องจากมีหินหลายก้อนแสดงร่องรอยการเคลื่อนที่ ซึ่งบ่งบอกว่าก้อนหินเหล่านั้นไม่ได้อยู่นิ่ง หินบางก้อนหนักเป็นหลายร้อยกิโลกรัม ทำให้เกิดคำถามที่น่าคิดว่า “หินเคลื่อนที่ได้อย่างไร?

เรซแทรค พลาย่า

เรซแทรค พลาย่า (Racetrack Playa) ในอุทยานแห่งชาติเดท วัลลี่ย์ สหรัฐอเมริกา เป็นแอ่งทะเลสาบที่ค่อนข้างราบและแห้งแล้ง มีความยาวในแนวเหนือใต้ประมาณ 4 กิโลเมตร และกว้างในแนวตะวันออกตะวันตกประมาณ 2 กิโลเมตร มีลักษณะพื้นผิวเป็นระแหงโคลน (mud cracks) ส่วนมากประกอบด้วยตะกอนขนาดทรายแป้ง และดินเหนียว

สภาพภูมิอากาศค่อนข้างแห้งแล้ง มีปริมาณน้ำฝนเพียงสองนิ้วต่อปี แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่ฝนตก น้ำปริมาณมากจะไหลจากภูเขาสูงชันที่อยู่ล้อมรอบเรซแทรค พลาย่าลงมาปกคลุมพื้นที่แอ่งจนกลายเป็นทะเลสาบตื้น ครอบคลุมเป็นบริเวณกว้าง ซึ่งขณะนั้นบริเวณพื้นแอ่งจะเต็มไปด้วยดินเหนียวที่เหลวและอ่อนนุ่ม

ก้อนหินที่แสดงการเคลื่อนที่จากด้านหลัง (Photo credit Pirate Scott)
ก้อนหินที่แสดงการเคลื่อนที่จากด้านหลัง (Photo credit Pirate Scott)

 

ฝีมือมนุษย์หรือสัตว์?

จากลักษณะรูปร่างของร่องรอยการไถลของหินนั้นบ่งบอกได้ว่าหินก้อนนั้นต้องเคลื่อนที่ในช่วงที่พื้นของเรซแทรค พลาย่านั้นถูกปกคลุมด้วยดินเหนียวอ่อนนุ่ม ถ้าเป็นฝีมือของคนหรือสัตว์จะต้องมีร่องรอยของการเหยียบย่ำรบกวนชั้นดินเหนียวด้วย แต่ในบริเวณดังกล่าวไม่ปรากฏหลักฐานร่องรอยจากคนหรือสัตว์ที่จะช่วยให้หินเคลื่อนที่เลย มีเพียงร่องรอยการไถลของหินเท่านั้น

 

หรือลมพัดหิน?

ตัวการที่นิยมนำมาใช้อธิบายปรากฎการณ์นี้ก็คือ ลม โดยส่วนมาก ลมที่พัดผ่านบริเวณนี้จะมีทิศทางพัดจากทิศตะวันตกเฉียงใต้ไปยังทิศตะวันออกเฉียงเหนือ และร่องรอยการไถลของหินก็มีทิศทางขนานกับทิศทางของลมนี้ด้วย ซึ่งเป็นหลักฐานที่ดีที่สนับสนุนว่าลมน่าจะเป็นตัวการทำให้หินเคลื่อนที่ หรืออย่างน้อยก็เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่ของหิน

เนื่องจากลมแรงที่พัดขึ้นอย่างกระทันหันนั้นได้พลักให้หินเกิดการเคลื่อนที่ และเมื่อหินเริ่มเคลื่อนที่แล้ว ความเร็วลมเพียงเล็กน้อยก็จะสามารถทำให้หินไถลตัวต่อไปอีกเรื่อยๆ ได้บนพื้นดินเหนี่ยวที่อ่อนนุ่มและลื่นเหลว แนวโค้งของรอยไถลนั้นอธิบายได้ว่าเกิดจากการเปลี่ยนทิศทางของลม หรือเกิดจากกรณีที่ลมปะทะกับหินที่มีรูปร่างไม่สม่ำเสมอทำให้หินไถลเป็นแนวโค้งได้

 

บทบาทของน้ำและน้ำแข็ง

ก้อนหินติดตั้งอุปกรณ์ GPS บนพื้นที่เต็มไปด้วยนำ้แข็ง Image by Mike Hartmann. doi:10.1371/journal.pone.0105948.g004
ก้อนหินติดตั้งอุปกรณ์ GPS บนพื้นที่เต็มไปด้วยนำ้แข็ง Image by Mike Hartmann.
doi:10.1371/journal.pone.0105948.g004

นักวิจัยกลุ่มหนึ่ง (2553) สังเกตว่าเคยเห็นเรซแทรค พลาย่าถูกปกคลุมด้วยน้ำแข็งชั้นบางๆ และเสนอคำอธิบายว่า ในขณะที่น้ำรอบก้อนหินแข็งตัว และต่อมามีน้ำผิวดินไหลเข้ามาในพื้นที่ ทำให้ก้อนหินมีการยกลอยตัวจากพื้นเล็กน้อย เมื่อมีลมพัดผ่านผิวด้านบนของน้ำแข็ง ทำให้แผ่นน้ำแข็งได้ลากก้อนหินนั้นไปด้วย จึงเกิดรอยครูดไถลบนพื้นผิวแอ่ง นักวิจัยบางคนพบร่องรอยไถลของหินหลายก้อนที่สอดคล้องกับแนวคิดนี้ด้วย แต่อย่างไรก็ตามการเคลื่อนย้ายก้อนหินและน้ำแข็งคาดว่าจะต้องมีการทิ้งร่องรอยบนพื้นผิวแอ่งในทิศทางอื่นๆ ด้วย แต่ก็ไม่พบร่องรอยนั้น

 

น้ำ น้ำแข็ง และลม

จากแนวคิดทั้งหมด สันนิษฐานว่า ลม น่าจะเป็นตัวการสำคัญที่อยู่เบื้องหลังของการเคลื่อนที่ของหิน โดยมีน้ำและน้ำแข็งช่วยให้หินลอยตัวจากพื้น แต่ยังคงมีคำถามอยู่ว่าหินเหล่านั้นไถลไปในขณะที่ถูกล้อมรอบด้วยแผ่นน้ำแข็งหรือขณะที่อยู่บนชั้นดินเหนียว หรือแต่ละวิธีอาจจะเป็นผลให้เกิดการเคลื่อนที่กับหินบางก้อน? คำถามที่มีมากขึ้น ส่งผลให้ปรากฏการณ์มหัศจรรย์นี้จะยังคงเป็นที่น่าสนใจต่อไป

 

งานวิจัย

ล่าสุด (2014) ทีมวิจัยนำโดย Richard Norris ได้เผยแพร่ผลงานวิจัยศึกษาการเคลื่อนที่ของก้อนหินในเรซแทรค พลาย่า และทำการบันทึกทิศทางและความเร็วของการเคลื่อนที่ด้วยระบบ GPS พร้อมกับการบันทึกภาพเหตุการณ์อย่างต่อเนื่อง

จากการศึกษาพบว่าในวันที่ 20 ธันวาคม 2013 มีหินเคลื่อนที่พร้อมกันมากกว่า 60 ก้อน โดยบางก้อนมีการเคลื่อนที่มากถึง 224 เมตร จากการเคลื่อนตัวหลายครั้งตลอดเดือนมกราคม 2014

โดยการเคลื่อนที่ของก้อนหินจะเกิดขึ้นเมื่อพื้นที่เป็นแผ่นน้ำแข็งบาง (หนา 3 – 6 มิลลิเมตร) กำลังละลายในช่วงสายของวัน และเริ่มแตกเป็นแผ่นเนื่องจากกระแสลมอ่อนๆ (~4 – 5 เมตรต่อวินาที) แผ่นน้ำแข็งที่ลอยตัวบนผิวน้ำเหล่านี้จะผลักให้หินเกิดการเคลื่อนด้วยอัตราเร็ว 2 – 5  เมตรต่อนาที ขึ้นอยู่กับทิศทางและอัตราเร็วของกระแสลมและน้ำที่อยู่ใต้แผ่นน้ำแข็ง

 

ภาพแสดงการเคลื่อนที่ของหิน (ลูกศรสีแดง) เทียบกับหินที่อยู่นิ่ง (ลูกศรสีนำ้เงิน) Image credit doi:10.1371/journal.pone.0105948.g001
ภาพแสดงการเคลื่อนที่ของหิน (ลูกศรสีแดง) เทียบกับหินที่อยู่นิ่ง (ลูกศรสีนำ้เงิน) Image credit doi:10.1371/journal.pone.0105948.g001

 

ภาพแสดงทิศทางการเคลื่อนที่ของก้อนหินทีขนานกัน Image  credit doi:10.1371/journal.pone.0105948.g002
ภาพแสดงทิศทางการเคลื่อนที่ของก้อนหินทีขนานกัน Image credit doi:10.1371/journal.pone.0105948.g002

ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับ Sliding Rocks

 

โพสครั้งแรก 27 พ.ย. 2550

ICBB
70-457
N10-005
1Z0-061
220-801
70-465
C4090-958
MB6-700
OG0-093
646-206
EX0-001
70-413
M70-201
117-101
810-420
C2180-276
C4040-221
1Z0-599
350-029
820-421
C_THR12_66
117-102
70-342
70-460
74-338
MB6-871
200-101
70-484
C2090-303
MB6-886
1Z0-481
1Z0-899
400-051
70-246
70-496
74-343
C2180-278
MB7-702
1Z0-051
1Z0-144
312-50v8
70-685
C_A1FIN_10
C4040-108
PMI-001
1Z0-478
98-349
350-018
CISSP
300-209
70-247
70-332
E10-001
NS0-156
NS0-504
70-457
300-206
640-461
642-813
MB2-700
350-029
HP2-E59
98-372
70-336
A00-240
C2020-612
220-801
1Z0-062
300-207
70-459
98-365
C_TBW45_70
CBAP
MB6-869
MB7-701
640-911
1Z0-803
98-364
350-001
EX200
350-080
640-864
C2180-317
117-201
70-485
70-498
98-372
C2020-702
100-101
1Y0-200
70-178
70-640
CV0-001
MB6-872
70-410
70-461
70-462
200-120
70-488
MB2-703
70-411
MB5-705
C_TADM51_731
70-346
70-486
70-347
70-480
70-483
70-412
70-463
MB2-700
70-417
C_TAW12_731
400-101
MB2-702
70-487
70-243
VCP-550
70-414
70-466
100-101
JN0-102
VCP550
640-554
70-331
EX300
1Z0-060
MB2-701
70-467 exams
EX200 exams
350-001 exams
700-505 exams
640-911 exams
M70-301 exams
70-489 exams
220-802 exams
700-501 exams
050-SEPROAUTH-02 exams
M70-101 exams
70-458 exams
CCD-410 exams
70-341 exams
70-464 exams
70-680 exams
74-335 exams
350-018 exams
C_TFIN52_66 exams
HP0-J73 exams
70-687 exams
ICBB exams
70-457 exams
N10-005 exams
1Z0-061 exams
70-410
70-461
70-462
200-120
70-488
MB2-703
70-411
MB5-705
C_TADM51_731
70-346
70-486
70-347
70-480
70-483
70-412
70-463
MB2-700
70-417
C_TAW12_731
400-101
MB2-702
70-487
70-243
70-463
MB2-700
70-417
C_TAW12_731
400-101
MB2-702
70-487
70-243
70-414
70-466
70-331
EX300
1Z0-060
MB2-701
70-467
EX200
M70-301
70-489
220-802
050-SEPROAUTH-02
M70-101
70-458
CCD-410
70-341
70-464
70-680
74-335
HP0-J73
70-687
ICBB
70-457
N10-005
1Z0-061
220-801
70-465
C4090-958
MB6-700
OG0-093
EX0-001
70-413
M70-201
70-342
70-483
70-412
70-463
MB2-700
70-412